ਸਿੱਖ ਘਲੂਘਾਰਾ 1984-1998 Jan 14, 2026

ਇਤਿਹਾਸ    
   

ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਫਰਕ ਹੈ। ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀਆਂ, ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਰਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ, ਜਨਸੰਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਅਸਹਿਮਤੀ ਨੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖ ਭਾਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਿੱਖ (ਨਸਲੀ-ਧਾਰਮਿਕ/ethno-religous), ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ (ਖੇਤਰੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸੱਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ) ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇੱਕ 'Soft State' ਹੈ ਜੋ 1947 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿਭਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ।
ਸੈਮੂਅਲ ਹੰਟਿੰਗਟਨ ਨੇ 'ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਟਕਰਾਅ' ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ। ਸਿੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੀ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ।
1849 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਤਿਅੰਤ ਮੈਕਿਆਵੇਲੀਅਨ 'ਉੱਚ ਜਾਤੀਆਂ' (ਚਾਣਕੀਆਂ) ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਸੱਤਾ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਸੀ। ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਜ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 1947 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
1947 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਸ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਸਫਲਤਾ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ-ਭਾਰਤ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।
ਇਸ ਸਦੀਵੀ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ 1984-1998 ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ (ਘੱਲੂਘਾਰਾ) ਹੋਈ। ਦਸ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ।
1984 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੇ ਟੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
ਕਤਲੇਆਮ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ (1984-1998) ਤੱਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ।
"ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਲਈ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਅੱਤਵਾਦੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" (ਮਾਨਯੋਗ ਡੈਨ ਬਰਟਨ, 'ਯੂਐਸ ਕਾਂਗਰਸਨਲ ਟਿੱਪਣੀਆਂ, 23 ਸਤੰਬਰ, 1998, E1782')।
ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ, ਪੁਲਿਸ ਨਹੀਂ, ਬਲਕੀ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇ।
ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਲੀ ਕੁਆਨ ਯੂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ: “ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ [ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ] ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਿੰਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸੀ: ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਦਰਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਬੇਰਹਮ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਸੀ।” (ਲੀ ਕੁਆਨ ਯੂ, 'ਫ੍ਰਾਮ ਥਰਡ ਵਰਲਡ ਟੂ ਫਸਟ: ਦ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਸਟੋਰੀ', ਪੰਨਾ 408)।
ਲੀ ਕੁਆਨ ਯੂ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਾਰ, ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਸਬੰਧ ਅਤੇ 1984 ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣਪ ਦੇ, ਅਤੇ 'ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਿੰਤਤ', 'ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ'।
"ਅੱਤਵਾਦ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।" (ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, 'ਭਾਰਤ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ', ਪੰਨਾ 315)।
"ਮੈਂ 1992 ਅਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਦੌਰਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ 'ਮਿਸਟਰ ਗਿੱਲ ਦੇ ਆਦਮੀ', ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਯਾਨੀ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਕੇ.ਪੀ.ਐਸ. ਗਿੱਲ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਪੁਲਿਸ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਜਾਗਰੂਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।" (ਜੋਇਸ ਪੇਟੀਗਰਿਊ, 'ਦਿ ਸਿੱਖਸ ਆਫ਼ ਦ ਪੰਜਾਬ: ਅਨਹੀਰਡ ਵੌਇਸਿਜ਼ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਐਂਡ ਗੁਰੀਲਾ ਵਾਇਲੈਂਸ', ਪੰਨਾ 11)।
ਜੋਇਸ ਪੇਟੀਗਰਿਊ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜ਼ੁਲਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਨਾ ਤੀਬਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।" (ਜੋਇਸ ਪੇਟੀਗਰਿਊ, 'ਦਿ ਸਿੱਖਸ ਆਫ਼ ਦ ਪੰਜਾਬ: ਅਨਹੀਰਡ ਵੌਇਸਿਜ਼ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਐਂਡ ਗੁਰੀਲਾ ਵਾਇਲੈਂਸ', ਪੰਨਾ 10)।
ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅੱਗ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਡੂੰਘਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਫਰਕ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਘਲੂਘਾਰਾ 1984-98 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਨਸਲਕੁਸ਼ੀ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ।



1984 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੁਆਰਾ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਹਮਲਾ।


ਅੱਜ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ।











  Related topics


Home Search About