ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਅਪਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ - ਮੂਲ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ - ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਮਾਂ ਦਾ ਪਰਖਿਆ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਰਖਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਫਲਸਫਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 2-5 ਕਰੋੜ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ - 1710-1715 ਅਤੇ 1799-1849। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪਰਉਪਕਾਰੀ, ਨਿਆਂਪੂਰਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰਾਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1849 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਟੀਆ ਸਟੀਲ ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਦੇਨ ਲਈ ਸਿਕਲੀਗਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵੂਟਜ਼ ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਿਕਲੀਗਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ criminal tribe ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਦਮਨ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸੀ।
ਇਸ ਆਰਥਿਕ, ਵਿਦਿਅਕ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਮਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਿੱਖ 1947 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾਮਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ/ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ 'ਭਾਰਤ' ਬਨਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ 'ਭਾਰਤ' ਹਸਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਰਣਨੀਤਕ ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕੇ 1947 ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਾਜ ਨਾ ਬਣਾ ਸਕੇ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਤੀ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ।
ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਿੱਖ (ਜਾਤੀ-ਧਾਰਮਿਕ/ethno-religious), ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ (ਖੇਤਰੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ) ਹੈ। ਸਿੱਖ ਭਾਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਜੇ ਸਾਬਕਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਸਮਝ ਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਸਮਝਨੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਹੈ: ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਿੱਖ ਰਾਜ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਹੇਠ ਗਿਰਾਵਟ।
ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ (ਸਿੱਖੀ) ਬਾਰੇ ਹੈ।
ਇਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਕਿਤਾਬ ਜਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਾਵੇ ਬਾਰੇ ਹੈ - ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਫਲਸਫੇ ਬਾਰੇ।
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਮਾਂ ਦਾ ਪਰਖਿਆ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਰਖਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਫਲਸਫਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ 2-5 ਕਰੋੜ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ - 1710-1715 ਅਤੇ 1799-1849। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਪਰਉਪਕਾਰੀ, ਨਿਆਂਪੂਰਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰਾਜ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1849 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਟੀਆ ਸਟੀਲ ਨੂੰ ਵਾਧਾ ਦੇਨ ਲਈ ਸਿਕਲੀਗਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵੂਟਜ਼ ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਿਕਲੀਗਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ criminal tribe ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਦਮਨ ਸਿੱਖਾਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰ-ਉਥਾਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸੀ।
ਇਸ ਆਰਥਿਕ, ਵਿਦਿਅਕ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਮਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਸਿੱਖ 1947 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਾਮਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੌਮਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦ/ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ 'ਭਾਰਤ' ਬਨਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ 'ਭਾਰਤ' ਹਸਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਰਣਨੀਤਕ ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕੇ 1947 ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰ-ਰਾਜ ਨਾ ਬਣਾ ਸਕੇ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਤੀ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਅਤੇ 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹਨ।
ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸਿੱਖ (ਜਾਤੀ-ਧਾਰਮਿਕ/ethno-religious), ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ (ਖੇਤਰੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ) ਹੈ। ਸਿੱਖ ਭਾਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਸਟਿਨ ਟਰੂਡੋ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਦਿਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਭਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਜੇ ਸਾਬਕਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਸਮਝ ਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਸਿੱਖ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਸਮਝਨੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਹੈ: ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਿੱਖ ਰਾਜ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਹੇਠ ਗਿਰਾਵਟ।
ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ (ਸਿੱਖੀ) ਬਾਰੇ ਹੈ।
ਇਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਕਿਤਾਬ ਜਾਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਭਾਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਨਵੇਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਾਵੇ ਬਾਰੇ ਹੈ - ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਫਲਸਫੇ ਬਾਰੇ।
"ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (Social Sciences) ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਕਲਪ ਤਾਕਤ (Power) ਹੈ।"
(ਬਰਟਰੈਂਡ ਰਸਲ, 'ਤਾਕਤ (Power): ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ', ਪੰਨਾ 26)
ਅਸੀਂ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤਾਕਤ ਕਿਸ ਕੋਲ ਹੋਵੇਗੀ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇਗੀ? ਇਹ ਤਾਕਤ ਕੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗੀ? ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਨ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਸਮਝੌਤੇ ਹੋਣਗੇ? ਇਹ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਾਲ ਹਨ।
ਸਿੱਖਾੰ ਦਾ
ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੂਲ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੈ।
(ਬਰਟਰੈਂਡ ਰਸਲ, 'ਤਾਕਤ (Power): ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ', ਪੰਨਾ 26)
ਅਸੀਂ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤਾਕਤ ਕਿਸ ਕੋਲ ਹੋਵੇਗੀ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇਗੀ? ਇਹ ਤਾਕਤ ਕੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗੀ? ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਰੋਕਨ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਸਮਝੌਤੇ ਹੋਣਗੇ? ਇਹ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਾਲ ਹਨ।
ਸਿੱਖਾੰ ਦਾ
ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਾਵਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੂਲ ਸੰਕਲਪਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੈ।
ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਸਥਾ
ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਿਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ।


