"ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਕਲਪ ਤਾਕਤ ਹੈ।" (ਬਰਟਰੈਂਡ ਰਸਲ, 'ਤਾਕਤ: ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ', ਪੰਨਾ 26) ਅਸੀਂ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤਾਕਤ ਕਿਸ ਕੋਲ ਹੋਵੇਗੀ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇਗੀ? ਇਹ ਤਾਕਤ ਕੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗੀ? ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਓਵਰਰੀਚ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਸਮਝੌਤੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਕਦੋਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਵਾਲ ਹਨ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਾਸ, ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਵਾਲਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦ, ਵਿੱਤੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੇ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਾਸਨ ਮੱਧਯੁਗੀ ਹੈ।
ਆਧੁਨਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ (Spiritual), ਆਰਥਿਕ (economic), ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ (political) ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ, ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਖਲਾਅ (vacuum) ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੇਕਾਰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਿਚਦਾ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਇਸ ਖਾਲੀਪਣ ਨੂੰ ਉਸ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ: ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਖਾਲੀਪਣ, ਰੌਲੇਦਾਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਨਿਰੰਤਰ ਗੁੱਸਾ, ਬੇਕਾਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਵਿਅਰਥ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ, FOMO (Fear of Missing Out), ਮਾਨਸਿਕ ਬਿਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਅਤੇ ਸਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਇੱਛਾ।
ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ (nationalism), ਖਪਤਕਾਰਵਾਦ (consumerism), ਨਾਸਤਿਕਤਾ, ਵੋਕਿਜ਼ਮ, ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਗਿਆ ਲਚਕਦਾਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ (home grown spirituality), ਅਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਮਨੁੱਖਤਾ (vague humanity), ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਨਵੇਂ ਧਰਮ ਹਨ। ਅਧਿਆਤਮਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀਪਣ ਨੂੰ ਭਰਨ ਲਈ ਕੈਂਸਰ ਵੰਗ ਫੈਲ ਰਹੇ ਨੇ।
ਧਰਮ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਿਪੱਕ ਹੋਣ ਲਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਓਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਨਾੰ ਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸੀ। ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ, ਬੌਧਿਕ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਨੀਂਹ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਲੌਕਿਕ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਖਲਾਅ (vacuum) ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਖਲਾਅ (vacuum) ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੋਵੇਗੀ।
ਚੰਗੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧਰਮ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ (human psychology) ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਲੋਕ ਦੁੱਖ ਝੱਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਸਪਸ਼ਟ ਖਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰਾ ਤਣਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਮਨਮਾਨੀ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਮਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਅਨੰਦ, ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਇੱਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਰਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਾਡੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ ਹਾਂ। (Empty Inside)
ਧਰਮ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਬਣਨ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਪਿਹਚਾਨ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।