ਖਾਲਸਾ ਸ਼ਬਦ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸ਼ਬਦ 'ਖਾਲਸ' ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ' ।
ਖਾਲਸਾ ਉਹ ਸਿੱਖ ਹਨ ਜੋ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹਨ।
ਉਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹਨ।
ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1699 ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਖਾਲਸੇ ਪਰਉਪਕਾਰ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਚਾਰ, ਧਰਮ, ਇਤਿਹਾਸ, ਸ਼ਾਸਨ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਾਹਰ ਹਨ।
ਪਲੈਟੋ ਦੇ ਐਪੀਸਟੋਕਰੇਟਸ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਮੈਂਡਰਿਨ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਨਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖਾਲਸਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਥ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਹਨ।
ਖਾਲਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜੰਗਜੂ ਭਾਵਨਾ (martial spirit) ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖਾਲਸਾ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਰੱਖਿਆ, ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਹਰ ਖਾਲਸਾ ਸਿੱਖ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਹੀ ਖਾਲਸਾ ਹਨ।
ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਖਾਲਸਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਖਾਲਸਾ ਬਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸੀ।
'ਖਾਲਸਾ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਕਸਰ ਗਲਤ ਅਰਥ 'ਸ਼ੁੱਧ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।