ਇਹ ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹਨ।
ਇਹ ਸਿੱਖ ਮੰਦਰ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਚਰਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹ ਗੁਰੂਘਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਲੰਗਰ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ।
ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ ਜੇਕਰ ਓਹ ਮਰਯਾਦਾ ਦਾ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ:
ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ
ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ
ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ: ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਠੰਡਾ ਬੁਰਜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਨਾਲ ਕੈਦ ਸਨ।
ਕੱਚੀ ਗੜ੍ਹੀ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ: ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਜੰਗ ਦਾ ਸਥਾਨ।
ਹਰੀਆਂ ਵੇਲਾਂ: ਹਰਿਆਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪੀਰ ਬਾਲਾ ਸ਼ਾਹ: ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਾਨ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੁਆਰਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬੀਬੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ: ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਬਣੇ ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਥਾਨ।
ਮੇਹਦੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ: ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਸਥਾਨ।
ਬਿਭੌਰ ਸਾਹਿਬ: ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਥਾਨ।
ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ
ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ: ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਠੰਡਾ ਬੁਰਜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਨਾਲ ਕੈਦ ਸਨ।
ਕੱਚੀ ਗੜ੍ਹੀ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ: ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਜੰਗ ਦਾ ਸਥਾਨ।
ਹਰੀਆਂ ਵੇਲਾਂ: ਹਰਿਆਲੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪੀਰ ਬਾਲਾ ਸ਼ਾਹ: ਵਿਲੱਖਣ ਸਥਾਨ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੁਆਰਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਬੀਬੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ: ਬੀਬੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਬਣੇ ਕੁਝ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਥਾਨ।
ਮੇਹਦੀਆਣਾ ਸਾਹਿਬ: ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦਾ ਸਥਾਨ।
ਬਿਭੌਰ ਸਾਹਿਬ: ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਥਾਨ।




